Scheepvaartverleden
Het silhouet van de vele dorpen en steden langs de Schelde werd eeuwenlang bepaald door kerktorens en scheepsmasten. De getijdenrivier bepaalde het leven en het volk was gewend om de kracht van de rivier te aanvaarden, en sterker nog, te gebruiken. Voor visserij, voor transport, voor handel die welvaart bracht.
Door zijn ligging was Baasrode al vroeg gericht op handel en nijverheid. De Baasrodenaars staan alom bekend als palingboeren. Dat kwam omdat velen onder hen werkzaam waren in de palinghandel, als reder, schipper, knecht of handelaar. Met hun palingbotters gingen ze de paling halen in Zeeland om die tot in Brussel te verkopen.
Ook de scheepsbouw nam een grote vlucht in het dorp. In een bepaalde periode rond 1800 telde men negen scheepstimmerwerven. Toen en nu nog worden ze de “zaten” genoemd. Bekende scheepsbouwers in Baasrode waren de families Van Damme, Van Praet-Dansaert en De Landtsheer.
In 1986 sloot de laatste werf en lieten de arbeiders uit protest hun gereedschap letterlijk uit de handen vallen, om niet meer terug te keren. Daardoor ontstond een breuk in de geschiedenis van Baasrode.
De vereniging Scheepvaartmuseum Baasrode herstelt nu die breuk met het verleden. De vereniging bouwt een nieuwe Baasroodse palingbotter, genaamd Rosalie, naar één van de laatste botters die in het begin van de jaren twintig van de vorige eeuw teloor ging.
De vereniging heeft eerder van zich doen spreken door zich in te zetten voor het behoud en restauratie van de scheepswerven Van Damme en Van Praet-Dansaert. Deze werven met hun zeldzame getijdendroogdokken zouden anders onder de slopershamer gevallen zijn. Op deze plek bevindt zich de industrieel-archeologische site Scheepswerven Baasrode.
Scheepswerven Baasrode
De scheepsmakers op de scheepswerven Baasrode hebben altijd de nieuwe ontwikkelingen in de scheepsbouw op de voet gevolgd en kenden een grote bekendheid vanwege hun vakmanschap. De Russische tsaar Peter de Grote is volgens de overlevering in Baasrode geweest om gespecialiseerd werkvolk in de scheepsbouw te ronselen.
In Baasrode werden vele soorten schepen gebouwd voor de koopvaardij, de visserij en de binnenvaart.
Zo werd in Baasrode een aantal botters gebouwd, een traditioneel zeilschip naar Hollands model, die dienden als koopvaarder om in Nederland grote ladingen paling te gaan kopen en naar België te brengen.
Later zijn de Scheepswerven Baasrode zeer bekend geworden voor de bouw van de motorspitsen, de ”werkpaarden” van de binnenvaart. Ook vele andere types liepen van stapel: baquets de Charleroi, kempenaars, rijnkassen, walen, klipperaken, pontons, baggerschepen, sleepboten en schepen in kant-en-klare onderdelen om naar Kongo te verschepen. Een enorme variëteit aan schepen. In de periode 1904-1914 liepen alleen al bij de werf Van Damme 283 nieuwe schepen van stapel.
De nijverheid maakte van Baasrode een echte “boom town”. Door de industrialisatie, het eerste begin van de ontvoogding van de arbeiders en de immigratie van Waalse en Engelse arbeiders liep men voorop met de nieuwste maatschappelijke ontwikkelingen.
Baasrode blijft aanknopen bij zijn rijke scheepvaartverleden. De bouw van de nieuwe Baasroodse palingbotter Rosalie zet Baasrode opnieuw nationaal en internationaal op de kaart.